Thị trường ô tô - Trang 3

Trong ngành kinh doanh xe thương mại (xe tải, xe van), việc bán được vài trăm xe mỗi tháng đã được xem là thành công lớn. Tuy nhiên, báo cáo tháng 3/2026 của VinFast đã khiến toàn bộ giới phân tích ô tô phải sững sờ: Mẫu xe tải nhẹ chạy điện VinFast EC Van ghi nhận doanh số giao hàng lên tới 1.136 xe chỉ trong vỏn vẹn một tháng.

Hãy đặt con số này cạnh báo cáo của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) để thấy sự chênh lệch đáng kinh ngạc. Suzuki Super Carry Pro – "vua xe tải nhẹ" quốc dân – trong suốt 5 tháng đầu năm 2026 mới chỉ bán được tổng cộng 1.218 xe (tức trung bình khoảng 240 xe/tháng). Thậm chí, mẫu van chạy xăng hoàn toàn mới được kỳ vọng rất cao là Suzuki EECO Van cũng chỉ bán được 303 xe sau 5 tháng ra mắt.

Sự chênh lệch một trời một vực này: 1.136 xe điện (trong 1 tháng) đối đầu với 1.218 xe xăng (trong 5 tháng) cho thấy một thực tế quan trọng: Các doanh nghiệp vận tải không hề ngừng mua xe. Họ chỉ đang chuyển dòng vốn đầu tư từ xe tải xăng truyền thống sang xe tải điện thế hệ mới.

Nếu bạn từng nghĩ phân khúc D-SUV (tầm giá 1 - 1,5 tỷ đồng) vẫn là cuộc đua song mã giữa xe Hàn và xe Nhật, thì báo cáo bán hàng đầu năm 2026 sẽ khiến bạn phải giật mình.

Cụ thể, theo báo cáo của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) lũy kế 5 tháng đầu năm 2026, Ford Everest đã vươn lên trở thành "kẻ thống trị" tuyệt đối khi bán ra tới 5.283 xe (đạt trung bình hơn 1.050 xe/tháng).

Nhìn sang nhóm bám đuổi, bức tranh trở nên vô cùng thảm hại. Cựu vương Hyundai Santa Fe (theo báo cáo TC Motor 4 tháng đầu năm) chỉ bán được vỏn vẹn 815 xe. Biểu tượng gầm cao một thời Toyota Fortuner (tính cả bản nhập CBU và lắp ráp CKD) rớt đài thảm thương với 605 xe sau 5 tháng. Đứng chót bảng là Isuzu mu-X với doanh số "có cũng như không" 74 xe. Ngay cả mẫu SUV điện cỡ D là VinFast VF 8 cũng đang nhường lại sân khấu doanh số cho hai đàn em VF 6 và VF 7.

Sức mạnh của Ford Everest khủng khiếp đến mức: Doanh số bán ra trong chỉ 1 tháng của Everest (trung bình >1.000 xe) đã cao gần gấp đôi tổng doanh số 5 tháng cộng lại của Toyota Fortuner.

Khép lại 5 tháng đầu năm 2026, Mitsubishi tạo nên một cơn chấn động thực sự trong Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) khi đạt tổng doanh số lên tới 18.459 xe. Con số này giúp Mitsubishi bám sát nút vị trí Á quân của Ford (18.491 xe) và bỏ xa các ông lớn lắp ráp trong nước như Thaco Kia (13.057 xe) hay Thaco Mazda (12.937 xe).

Tuy nhiên, nếu bóc tách cơ cấu doanh số, người ta sẽ thấy một sự mất cân đối kỳ lạ. Hãng xe này đang bán hàng chục ngàn xe nhưng hầu hết là hàng nhập khẩu nguyên chiếc (CBU). Cụ thể, các cỗ máy in tiền chính của Mitsubishi trong 5 tháng đầu 2026 bao gồm: Mẫu SUV cỡ B Xforce đạt 5.204 xe (nhập Indonesia), tân binh SUV 7 chỗ Destinator đạt 4.502 xe (nhập Thái Lan), bán tải Triton đạt 1.319 xe (nhập Thái Lan), và đặc biệt là bản nhập khẩu của Xpander (Xpander CBU) tiêu thụ tới 5.281 xe.

Ở chiều ngược lại, mẫu xe được sản xuất, lắp ráp trong nước (CKD) duy nhất đóng góp đáng kể là Xpander bản CKD lại chỉ chiếm một phần rất nhỏ với 1.459 xe. Nghĩa là, quy mô tiêu thụ tại Việt Nam khổng lồ, nhưng hoạt động sản xuất tại nhà máy trong nước lại đang "teo tóp". Đây là một nghịch lý hay một chiến lược kinh doanh được tính toán kỹ lưỡng?

Nếu bạn cầm trong tay 700 - 800 triệu đồng vào 5 năm trước, Mazda 3 hay Kia K3 chắc chắn là những cái tên đầu tiên xuất hiện trong đầu. Nhưng bước sang năm 2026, tâm lý tiêu dùng của người Việt đã thay đổi triệt để.

Theo báo cáo lũy kế 5 tháng đầu năm 2026 của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), toàn bộ phân khúc Sedan hạng C đang rơi vào tình trạng "chết lâm sàng". Tượng đài Mazda 3 chỉ bán được 1.376 xe, Kia K3 đạt 783 xe, mẫu xe thể thao Honda Civic bán vỏn vẹn 201 xe, và chiếc xe từng được mệnh danh là "không thể hỏng" Toyota Corolla Altis chìm nghỉm với 111 xe. Tổng cộng toàn phân khúc bán chưa tới 3.000 chiếc trong suốt 5 tháng.

Ngược lại, hãy nhìn sang phân khúc gầm cao cỡ B và C (B-SUV/C-SUV) với cùng đúng tầm tiền đó: Toyota Yaris Cross bùng nổ với 6.057 xe (chỉ tính bản xăng), tân binh Mitsubishi Xforce càn quét với 5.204 xe, Ford Territory đạt 5.360 xe, và Hyundai Creta đạt 3.193 xe (dù TC Motor chỉ mới báo cáo 4 tháng). Khách hàng không hề cạn tiền, họ chỉ đơn giản là đang mang hàng nghìn tỷ đồng chuyển từ xe gầm thấp sang xe gầm cao.

Nhìn vào báo cáo bán hàng VAMA 4 tháng đầu năm 2026, Toyota không nổi bật theo kiểu “một ngôi sao đơn lẻ”, mà gây ấn tượng bằng cách phủ đều nhiều phân khúc. Lũy kế của riêng Toyota trong bảng phụ lục đạt 4.852 xe, và điều đáng chú ý là con số này không bị kéo bởi chỉ một mẫu duy nhất. Thay vào đó, Toyota có nhiều mẫu cùng lên tiếng: Vios 1.118 xe, Yaris Cross 1.118 xe, Veloz Cross 861 xe, Innova Cross 465 xe, Hilux 128 xe, cùng nhóm Fortuner, Corolla Cross và Raize tạo thành một dải sản phẩm khá dày.

Đằng sau bức tranh tăng trưởng doanh số hào nhoáng của thị trường ô tô Việt Nam năm 2026 là một sự dịch chuyển dòng vốn cực kỳ nguy hiểm. Các số liệu vĩ mô mới nhất đang gióng lên một hồi chuông báo động: Các hãng xe thuộc VAMA đang thích làm "con buôn xe nhập" hơn là "nuôi nhà máy", đẩy nền công nghiệp sản xuất, lắp ráp ô tô nội địa vào thế "chết lâm sàng".